Zespół Szkół Nr 2 im. Tadeusza Kościuszki w Stalowej Woli

2 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Autyzmu a cały kwiecień jest uznawany za miesiąc świadomości autyzmu . Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) autyzm występuje u 1 na 100 dzieci, zatem w Polsce występuje 400 tys. osób z autyzmem. Jednak należy pamiętać, że z tą przypadłością żyją również rodzice, opiekunowie, rodzeństwo, dziadkowie, co czyni liczbę nawet 3 mln osób.  

Co to jest autyzm?
Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, zatem dotyczy rozwijającego się mózgu dziecka we wczesnym etapie życia. Autyzm nie jest chorobą, ale odmienną ścieżką rozwoju, polegającą na specyficznej pracy układu nerwowego, w tym mózgu.

Autyzm objawia się w różny sposób u poszczególnych osób. Jednak bez względu na tą różnorodność, wszystkie osoby z autyzmem mają trudności w relacjach społecznych, komunikowaniu się oraz ograniczone lub uporczywe zainteresowania i zachowania. Problemy te mogą mieć różny stopień nasilenia. Dlatego też niektóre osoby są bardziej a inne mniej zaburzone. Jedne nie będą potrafiły nawiązywać kontaktów z innymi osobami, nie mówią ani nie komunikują się w powszechny sposób, podczas gdy inne osoby mogą prowadzić w miarę normalne życie, pracować, ukończyć studia a nawet osiągać sukcesy. W związku z tym w przypadku autyzmu często używane jest określenie spektrum zaburzeń autystycznych (ASD).

Zgodnie z najnowszymi badaniami, osoby ze spektrum autyzmu – jeśli tylko znajdą przyjazne środowisko – pracują około 30% razy efektywniej niż osoby neurotypowe (*badania autralijskie w sektorze bankowym).

Czy wiesz co łączy Lionela Messi, Alberta Einsteina, Amadeusa Mozarta, Andy Warhola, Issaca Newtona i Elona Muska?

Nie tylko sława i wybitne osiągnięcia ale również to, że wszystkie z tych osób prawdopodobnie miały lub mają Zespół Aspergera, czyli jedną z odmian autyzmu. Prawdopodobnie, bo diagnoza autyzmu zaczęła się niedawno i tylko po analizach wypowiedzi, sposobu życia można o tym wnioskować.          

Co to jest zespół Aspergera?

To zaburzenie rozwojowe mieszczące się w spektrum autyzmu. Zespół Aspergera należy do zaburzeń ze spektrum autyzmu – jest niejako jego łagodną formą. Ostatnie badania pokazują, że występują tak samo często u chłopców, jak i dziewczynek. Autyzm i zespół Aspergera to zaburzenia, w których przebiegu obserwowane są nieprawidłowości w sferze interakcji społecznych, w rozwoju mowy oraz w codziennych zachowaniach. Na pozór może wydawać się, że autyzm i zespół Aspergera mają wiele podobieństw. Trzeba jednak wiedzieć, że, że występuje między nimi kilka istotnych różnic.

Zespół Aspergera i autyzm – różnice

Sfery	Autyzm	Zespół Aspergera
Rozwój umysłowy	Opóźniony lub upośledzenie umysłowe w różnym stopniu	W normie lub ponadprzeciętny
Komunikacja	Zdarza się zupełny brak mowy, lub jeśli osoba jest mówiąca nie wykorzystuje mowy do komunikacji	Mowa rozwija się prawidłowo, czasami język nad wyraz dojrzały, naukowy
Funkcjonowanie społeczne	Najczęściej bardzo poważnie zaburzone, brak umiejętności nawiązywania relacji z innymi, ucieczka od kontaktów, często nie dostrzeganie osób w otoczeniu, niski lun bardzo niski poziom kompetencji społecznych	Lepsze funkcjonowanie społeczne, potrafią przystosować się do grupy społecznej
Zachowania trudne	Dążenie do zachowania niezmienności otoczenia: fiksacje, stereotypie (np. ruchowe), nieprzewidywalność zachowań, fobie, zaburzenia snu i odżywiania, wybuchy złości	Zdarzają się stereotypie i fiksacje ale w mniejszym zakresie niż u osób autystycznych
Emocje	Labilność emocjonalna, brak empatii, brak rozumienia emocji i okazywania ich	Labilność emocjonalna, zdarzają się problemy ze zrozumieniem własnych emocji, w okresie dojrzewania wiele dzieci z ZA dostrzega własną odmienność, co jest przyczyną częstego ich zapadania na depresję
Rozpoznanie	Autyzm zwykle rozpoznaje się u dzieci ok. 2-3 roku życia.	Asperger może być zdiagnozowany nawet w dorosłości (chociaż najczęściej diagnozowany jest u dzieci w wieku 8-11 lat)

AS’y, bo tak potocznie nazywa się osoby z zespołem Aspergera, cierpią przez to, że są niezrozumiane przez otoczenie. Czują, że wywołują żal, pretensje, ale nie wiedzą, dlaczego. Gdy usłyszą dlaczego ich zachowanie jest inne, a my to rozumiemy - jest im łatwiej. Czują wtedy ulgę i mniejsze poczucie winy.

Wiemy, że mózg osób z ZA inaczej przetwarza bodźce płynące ze świata – jest bardziej wrażliwy, często szybciej i bardziej gwałtownie reaguje. Dla AS’ów wszystkie nowe sytuacje są źródłem stresu, często lęku. Uczniowie z ZA  boją się odejścia od schematu. Nawet taki drobiazg, jak zastępstwo na lekcji, zmiana sali wiążą się dla nich z dużym napięciem. Mają problemy z nawiązywaniem interakcji społecznych, nie podejdą spontanicznie do kogoś, by zawrzeć znajomości. Dla nich kontakty z rówieśnikami są źródłem lęku i niezrozumienia. Chcą i potrzebują interakcji z rówieśnikami ale sami nie potrafią ich zainicjować.  

U osób z zespołem aspergera często widoczny jest poniższy zestaw cech lub większość z nich:

• ciekawe zainteresowania – nieprzeciętne,
• trudności w kontaktach społecznych,
• brak zrozumienia społecznego,
• trudności w komunikacji i dialogu z innymi,
• bogate słownictwo,
• nadwrażliwość na hałas, dotyk, zapach.  

Ważne, by inni nie oczekiwali od AS’ów nierealnych zachowań i postaw. Często te nierealistyczne oczekiwania są dla nich najbardziej krzywdzące i podcinają im skrzydła.  Ważne, byśmy okazali wobec nich więcej empatii i zrozumienia.  

Przygotowała: Aldona Młynarska